می‌خواهید بدانید بهتر است موتور سه‌فاز خود را ستاره ببندید یا مثلث ؟ و این دو چه تفاوتی دارند؟ خلاصه‌ی پاسخ این است: در اتصال ستاره هر سیم‌پیچ ولتاژ کمتری (ولتاژ فاز) دریافت می‌کند، جریان و گشتاور کمتر است و برای راه‌اندازی نرم مناسب است. در اتصال مثلث هر سیم‌پیچ ولتاژ کامل خط را دریافت می‌کند، توان و گشتاور کامل است و برای کار دائم موتور استفاده می‌شود. تشخیص آن نیز از روی پلاک موتور و ولتاژ شبکه انجام می‌شود.
اتصال ستاره (Y) | ولتاژ، جریان و کاربرد
در اتصال ستاره، انتهای هر سه سیم‌پیچ به یک نقطه‌ی مشترک (نقطه‌ی صفر) وصل می‌شود. نتیجه به این صورت است:
- ولتاژ روی هر سیم‌پیچ = ولتاژ خط تقسیم بر ۳√ (یعنی ولتاژ کمتر).
- جریان خط با جریان فاز برابر است.
- گشتاور و توان کمتر → مناسب راه‌اندازی و بارهای سبک.
اتصال مثلث (Δ) | ولتاژ، جریان و کاربرد
در اتصال مثلث، سیم‌پیچ‌ها پشت سر هم به شکل مثلث بسته می‌شوند و هر سیم‌پیچ ولتاژ کامل خط را دریافت می‌کند:
- ولتاژ روی هر سیم‌پیچ = ولتاژ خط کامل.
- جریان خط = ۳√ برابر جریان فاز.
- گشتاور و توان کامل → مناسب کار دائم و بار کامل.
جدول مقایسه ستاره و مثلث
معیار | اتصال ستاره (Y) | اتصال مثلث (Δ) |
ولتاژ هر سیم‌پیچ | کمتر (تقسیم بر ۳√) | کامل (ولتاژ خط) |
جریان راه‌اندازی | کم (~۱/۳) | زیاد |
گشتاور | کم | کامل |
توان خروجی | حدود ۱/۳ حالت مثلث | کامل |
کاربرد اصلی | راه‌اندازی / بار سبک | کار دائم / بار کامل |
تشخیص ستاره یا مثلث از روی پلاک موتور
روی پلاک موتور معمولاً دو ولتاژ به‌شکل کسری نوشته می‌شود، مانند ۴۰۰/۶۹۰V یا ۲۳۰/۴۰۰V. عدد کوچک‌تر مربوط به مثلث و عدد بزرگ‌تر مربوط به ستاره است:
- پلاک ۲۳۰/۴۰۰: روی شبکه‌ی ۴۰۰ ولت باید ستاره بسته شود.
- پلاک ۴۰۰/۶۹۰: روی شبکه‌ی ۴۰۰ ولت باید مثلث بسته شود (این مدل برای راه‌اندازی ستاره-مثلث مناسب است).
چه موتوری ستاره و چه موتوری مثلث بسته می‌شود؟
قانون طلایی: ولتاژ مثلث روی پلاک باید با ولتاژ شبکه مطابقت داشته باشد. اگر ولتاژ کوچک‌ترِ پلاک برابر ولتاژ خط شبکه (۴۰۰V) بود، مثلث ببندید؛ اگر ولتاژ بزرگ‌تر برابر شبکه بود، ستاره ببندید. بستن اشتباه یا موتور را می‌سوزاند (ولتاژ زیاد) یا توان آن را کاهش می‌دهد (ولتاژ کم).
نحوه سربندی هر اتصال
موتور سه‌فاز روی ترمینال ۶ سر دارد: U1,V1,W1 (ابتدای سیم‌پیچ‌ها) و U2,V2,W2 (انتها).
سربندی ستاره:
- سه سر انتهایی (U2,V2,W2) را با هم شورت (پل) کنید.
- سه فاز ورودی را به U1,V1,W1 وصل کنید.
سربندی مثلث:
- U1 به W2، V1 به U2، W1 به V2 (هر ابتدا به انتهای سیم‌پیچ بعدی).
- سه فاز ورودی را به همان نقاط اتصال وصل کنید.
سربندی درست، نیمی از کار است؛ نیم دیگر آن، قطعه‌ی درست است. برای راه‌اندازی ستاره-مثلث به کنتاکتور، تایمر و بی‌متال مناسب نیاز دارید. در تسلا کالا ست کامل تجهیزات مدار ستاره-مثلث از برندهای معتبر موجود است.
نمی‌دانید چه آمپری برای موتور شما لازم است؟ از مشاوره‌ی خرید تسلا کالا کمک بگیرید تا سایز دقیق کنتاکتور و بی‌متال را برای شما مشخص کند.
👈 قبل از خرید مشورت کنید. 02191026126
سوالات متداول
فرق اصلی ستاره و مثلث در یک جمله چیست؟
در ستاره هر سیم‌پیچ ولتاژ کمتری دریافت می‌کند (جریان و گشتاور کم) و در مثلث ولتاژ کامل دریافت می‌کند (توان کامل).
چرا موتور را ابتدا ستاره و سپس مثلث می‌کنند؟
برای کم کردن جریان راه‌اندازی؛ ستاره برای استارت نرم و مثلث برای کار با توان کامل.
از کجا بفهمم موتورم باید ستاره بسته شود یا مثلث؟
ولتاژ کوچک‌تر روی پلاک را با ولتاژ شبکه (۴۰۰V) مقایسه کنید؛ اگر برابر بود مثلث، وگرنه ستاره.
اگر اشتباهی مثلث ببندم چه می‌شود؟
اگر ولتاژ مثلثِ پلاک از شبکه کمتر باشد، ولتاژ اضافی به سیم‌پیچ می‌رسد و موتور می‌سوزد.
جریان در کدام اتصال بیشتر است؟
جریان راه‌اندازی در مثلث بیشتر است؛ به همین دلیل موتورهای بزرگ را ستاره-مثلث راه‌اندازی می‌کنند.
توان موتور در ستاره چقدر کم می‌شود؟
در حالت ستاره، توان خروجی حدود یک‌سوم حالت مثلث است.
موتور ۶ سر به چه معناست؟
یعنی هر دو سر همه‌ی سیم‌پیچ‌ها بیرون آمده است و می‌توان آن را ستاره یا مثلث بست.
ولتاژ خط و ولتاژ فاز چه فرقی دارند؟
ولتاژ خط بین دو فاز است (۴۰۰V) و ولتاژ فاز بین فاز و نول (۲۳۰V)؛ نسبت آن‌ها ۳√ است.
